1น้าไม่ใช่บุพการีและไม่เคยให้ความอุปการะเลี้ยงดูที่พอจะฟังได้ว่าเป็นผู้พิทักษ์ตามพฤตินัยจึงไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะร้องต่อศาลเพื่อสั่งให้หลานเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถได้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า น.ส.ทองสุข วงศ์อารี เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง
2ศาลอุทธรณ์ พิพากษากลับให้ยกคำร้อง ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ผู้ที่จะร้องขอต่อศาลเพื่อสั่งให้บุคคลใดเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 34ได้ คือผู้ที่ระบุไว้ในมาตรา 29 ตามที่ผู้ร้องอ้างมาในคำร้องนั้น ผู้ร้องเป็นน้าของผู้คัดค้าน จึงมิใช่บุพพการีหรือผู้สืบสันดานของผู้คัดค้านดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29 แม้ความในมาตรานี้จะให้อำนาจผู้พิทักษ์มีสิทธิร้องขอต่อศาลได้ข้อเท็จจริงก็ได้ความจากพยานหลักฐานของผู้ร้องว่า ศาลเคยสั่งให้นายเสรีวงศ์อารี น้องชายของผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้คัดค้าน เนื่องจากมารดาของผู้คัดค้านถึงแก่ความตาย จนกระทั่งต่อมานายเสรี วงศ์อารี ถึงแก่ความตาย ผู้คัดค้านได้อาศัยอยู่กับนางฮามีน๊ะ ภริยานายเสรี วงศ์อารี ตลอดมา ผู้ร้องไม่เคยอุปการะเลี้ยงดูผู้คัดค้าน ฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้พิทักษ์ตามพฤตินัยของผู้คัดค้าน จึงไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งว่าผู้คัดค้านเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถและให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง"
3พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1044/2522นายทวี วงศ์อารีผู้ร้องน.ส.ทองสุข วงศ์อารีผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 34น้าไม่ใช่บุพการีและไม่เคยให้ความอุปการะเลี้ยงดูที่พอจะฟังได้ว่าเป็นผู้พิทักษ์ตามพฤตินัยจึงไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะร้องต่อศาลเพื่อสั่งให้หลานเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถได้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า น.ส.ทองสุข วงศ์อารี
1เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง ศาลอุทธรณ์ พิพากษากลับให้ยกคำร้อง ผู้ร้องฎีกา
2ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ผู้ที่จะร้องขอต่อศาลเพื่อสั่งให้บุคคลใดเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 34ได้ คือผู้ที่ระบุไว้ในมาตรา 29 ตามที่ผู้ร้องอ้างมาในคำร้องนั้น ผู้ร้องเป็นน้าของผู้คัดค้าน จึงมิใช่บุพพการีหรือผู้สืบสันดานของผู้คัดค้านดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29 แม้ความในมาตรานี้จะให้อำนาจผู้พิทักษ์มีสิทธิร้องขอต่อศาลได้ข้อเท็จจริงก็ได้ความจากพยานหลักฐานของผู้ร้องว่า ศาลเคยสั่งให้นายเสรีวงศ์อารี น้องชายของผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้คัดค้าน เนื่องจากมารดาของผู้คัดค้านถึงแก่ความตาย จนกระทั่งต่อมานายเสรี วงศ์อารี ถึงแก่ความตาย ผู้คัดค้านได้อาศัยอยู่กับนางฮามีน๊ะ ภริยานายเสรี วงศ์อารี ตลอดมา ผู้ร้องไม่เคยอุปการะเลี้ยงดูผู้คัดค้าน ฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้พิทักษ์ตามพฤตินัยของผู้คัดค้าน จึงไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งว่าผู้คัดค้านเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถและให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง"
3พิพากษายืน(สุวรรณพ กองวารี-ปรีชา สุมาวงศ์-กุศล บุญยืน)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า น.ส.ทองสุข วงศ์อารี เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง
4ศาลอุทธรณ์ พิพากษากลับให้ยกคำร้อง ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ผู้ที่จะร้องขอต่อศาลเพื่อสั่งให้บุคคลใดเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 34ได้ คือผู้ที่ระบุไว้ในมาตรา 29 ตามที่ผู้ร้องอ้างมาในคำร้องนั้น ผู้ร้องเป็นน้าของผู้คัดค้าน จึงมิใช่บุพพการีหรือผู้สืบสันดานของผู้คัดค้านดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29 แม้ความในมาตรานี้จะให้อำนาจผู้พิทักษ์มีสิทธิร้องขอต่อศาลได้ข้อเท็จจริงก็ได้ความจากพยานหลักฐานของผู้ร้องว่า ศาลเคยสั่งให้นายเสรีวงศ์อารี น้องชายของผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้คัดค้าน เนื่องจากมารดาของผู้คัดค้านถึงแก่ความตาย จนกระทั่งต่อมานายเสรี วงศ์อารี ถึงแก่ความตาย ผู้คัดค้านได้อาศัยอยู่กับนางฮามีน๊ะ ภริยานายเสรี วงศ์อารี ตลอดมา ผู้ร้องไม่เคยอุปการะเลี้ยงดูผู้คัดค้าน ฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้พิทักษ์ตามพฤตินัยของผู้คัดค้าน จึงไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งว่าผู้คัดค้านเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถและให้อยู่ในความพิทักษ์ของผู้ร้อง"
5พิพากษายืน