คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 560/2490

ย่อ (หลักกฎหมาย)
เมื่อจำเลยอ้างว่า สัญญาซึ่งให้สิทธิจำเลยเก็บกินทำกันเองเป็นโมฆะแล้วคู่กรณีก็ต้องคืนสภาพเดิม คือจำเลยต้องคืนที่ให้โจทก์เมื่อสัญญาระหว่างโจทก์จำเลยตกเป็นโมฆะแล้ว ปัญหาที่ว่าจำเลยจะขอสืบแก้ไขเพิ่มเติมสัญญานั้นได้หรือไม่ ก็ไม่จำต้องวินิจฉัย

คำพิพากษา
คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรับเงินและคืนที่ดินให้โจทก์จำเลยให้การต่อสู้ว่า จำเลยทำสัญญารายนี้กับโจทก์เพราะถูกหลอกลวงและสำคัญผิดในสาระสำคัญว่า โจทก์ให้สิทธิ์เก็บกินในที่รายนี้มีกำหนด 8 ปี และสัญญานี้ไม่สมบูรณ์เพราะทำไม่ถูกแบบในชั้นพิจารณาจำเลยแถลงจะขอสืบข้อที่ว่า โจทก์ตกลงให้จำเลยทำที่รายนี้ 8 ปีนับแต่วันทำสัญญา หาใช่มีข้อความให้ทำไม่เกิน 8 ปี ดังสัญญาที่โจทก์ฟ้องไม่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ เห็นว่า ข้อที่จำเลยขอสืบนั้นเป็นการสืบแก้ไขข้อความที่อยู่มีอยู่ในสัญญา จึงไม่อนุญาตพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้อที่จำเลยคัดค้านว่า สัญญารายนี้เป็นโมฆะเพราะทำไม่ถูกแบบนั้น เมื่อสัญญาเป็นโมฆะแล้วคู่กรณีก็ย่อมต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม คือโจทก์คืนเงินให้จำเลยและจำเลยคืนสวนให้โจทก์ จำเลยไม่มีสิทธิ์อันใดจะอ้างเพื่อครอบครองสวนของโจทก์ต่อไป ส่วนข้อที่จำเลยขอสืบพยานต่อไปนั้น ก็เห็นว่า เมื่อสัญญาเป็นโมฆะแล้ว ก็ไม่จำเป็นที่จะต้องวินิจฉัยถึงข้อความที่จำเลยขอนำสืบนั้นต่อไป คงพิพากษายืน

องค์คณะ: นาถปรีชา - เลขวณิชธรรมวิทักษ์ - มนูภันย์วิมลสาร
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง: ป.พ.พ. มาตรา 113, ป.พ.พ. มาตรา 1417, ป.พ.พ. มาตรา 1299, ป.วิ.พ. มาตรา 94, ป.วิ.พ. มาตรา 177
แหล่งที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา