คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1138/2505

ย่อ (หลักกฎหมาย)
เป็นเจ้าพนักงานทำการจับกุมเขาโดยชอบแล้ว แต่กลับทุจริตเรียกและรับเงินแล้วปล่อยตัวไปไม่ส่งตัวเพื่อดำเนินคดี ความผิดย่อมเข้าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 แก้ไขเพิ่มเติมพ.ศ.2502 มาตรา 5 แต่ไม่ผิดมาตรา 148 เพราะมาตรา148 เป็นเรื่องเริ่มต้นด้วยการใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ แต่มาตรา 149 นั้น เป็นเรื่องเริ่มต้นโดยใช้อำนาจในตำแหน่งโดยชอบแล้วกลับทุจริต อนึ่ง เมื่อผิดมาตรา 149 อันเป็นบทเฉพาะแล้วย่อมไม่ผิดมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก

คำพิพากษา
คดีนี้ ศาลชั้นต้นฟังว่า จำเลยเป็นพนักงานจับกุมนายไต้เจียวในข้อหาว่าใช้เครื่องชั่งผิดพิกัดแล้วพูดจูงใจเรียกและรับเงินจากนายไต้เจียวแล้วปล่อยตัวไปไม่นำส่งพนักงานสอบสวนดำเนินคดี พิพากษาว่าผิดประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148, 149, 157 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 4, 5, 13 แต่ให้ลงบทหนักที่สุด คือมาตรา 148 หรือ 149 ซึ่งทั้งสองมาตรานี้โทษเท่ากัน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 5 แต่บทเดียว โจทก์ฎีกาขอให้ลงโทษตามฟ้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังยุติว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงาน ได้จับกุมผู้เสียหายในข้อหาใช้เครื่องชั่งผิดพิกัดแล้วพูดจูงใจเรียกและรับเงินจากผู้เสียหายแล้วปล่อยตัวไปไม่นำส่งพนักงานสอบสวนดำเนินคดี ความผิดของจำเลยเข้ามาตรา 149 ประมวลกฎหมายอาญาแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2502 มาตรา 4 แต่ไม่ผิดมาตรา 148 เพราะมาตรา 148 นั้น เป็นเรื่องเริ่มต้นด้วยการใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ แต่ในคดีนี้ข้อเท็จจริงยุติว่า ได้เริ่มใช้อำนาจจับกุมโดยชอบแล้วจึงทุจริต ความผิดจึงเข้ามาตรา 149 เท่านั้น อนึ่ง เมื่อผิดมาตรา 149 ดังกล่าว ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว ย่อมไม่ผิดมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ยกฎีกาโจทก์

องค์คณะ: เชื้อ คงคากุล - ประมูล สุวรรณศร - สนิท สุมาวงศ์
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง: ป.อ. มาตรา 148, ป.อ. มาตรา 149, ป.อ. มาตรา 157, พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.อ. พ.ศ. 2502 มาตรา 4, พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.อ. พ.ศ. 2502 มาตรา 5, พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติม ป.อ. พ.ศ. 2502 มาตรา 13, กฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 137, กฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 138
แหล่งที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา